Laponia Finska – Mapa, Atrakcje i Najlepsze Miejscowosci 2026

Laponia finska to najdalej wysuniety na polnoc region Finlandii, obejmujacy ponad 98 000 km kw. dzikich lasow, zamarznionych jezior i otwartej tundry za kregiem polarnym. Znajdziesz tu Rovaniemi – oficjalne miasto Mikolaja Swietego, zorze polarne widoczne od pazdziernika do marca, unikalna kulture Samow i osrodki narciarskie nalezace do najlepszych w Europie Polnocnej. Ten przewodnik przeprowadzi cie przez najwazniejsze miejscowosci, sezonowe atrakcje i praktyczne porady, dzieki ktorym planujesz wyjazd do Laponii bez zbednych niespodzianek.

Laponia Finska – co to jest i gdzie sie znajduje

Laponia (po finski: Lappi) to najbardziej wysuniety na polnoc region administracyjny Finlandii, zajmujacy powierzchnie 98 984 km kw. – to ponad jedna czwarta calego terytorium kraju. Mieszka tu zaledwie okolo 180 000 osob, co przekklada sie na jedna z najnizszych gestosci zaludnienia w Unii Europejskiej. Stolicą regionu jest Rovaniemi, lezace dokladnie na kole polarnym – 66°33’N.

Laponia jako kraina historyczna rozciaga sie rowniez na tereny Szwecji, Norwegii i polnocnej Rosji, jednak w kontekscie turystycznym „laponia finska” odnosi sie wylacznie do finskeigo regionu administracyjnego Lappi. Roznica jest istotna: szwedzka Laponia (Lappland) skupia sie na Kirunie i kopalni zelaza, norweska oferuje fiordy i Tromso, finska zas specjalizuje sie w doswiadczeniach bozonarodzeniowych, kulturze Samow i zimowej turystyce przyrodniczej.

Rdzenni mieszkancy tych ziem to Saamowie (Sami) – najstarsza kultura Skandynawii, ktora zamieszkuje Laponie od co najmniej 10 000 lat. Dzisiaj finscy Saamowie stanowia okolo 10 000 osob, skupionych glownie w gminach Inari, Utsjoki, Enontekio i Sodankyla. Ich jezyk, tradycje i prawa sa chronione przez Parlament Samski (Saamelaiskarsikaus), a szczegolowe informacje o ich kulturze udostepnia oficjalny portal samediggi.fi.

Mapa Laponii Finskiej – przeglad regionow i kluczowych punktow

Laponia finska dzieli sie na kilka wyraznych podregionow, ktore roznia sie charakterem i oferta turystyczna. Na poludniu leza obszary miejskie Rovaniemi i Kemi-Tornio, dostepne komunikacyjnie i bogate w infrastrukture turystyczna. W centrum rozciaga sie Fell Lapland (Tunturilappi) – kraj wzgorz i osrodkow narciarskich Levi oraz Yllas. Najdalej na polnoc siegaja obszary Inari i Saariselka, gdzie zanieczyszczenie swiatlem jest minimalne, a dzika natura dominuje bez reszt.

Glowne rzeki regionu to Kemijoki (najdluzsza rzeka Finlandii – 550 km), Ounasjoki i Ivalojoki. Najwyzszym szczytem Finlandii jest Halti – 1328 m n.p.m., polozony na granicy norweskiej w Parku Narodowym Anarjohka. Trasa drogowa E75 laczi Rovaniemi z Inarim i dalej z norweskim Alta – to glowna os komunikacyjna dla podrozujacych samochodem.

[W tym miejscu edytor CMS wstawia interaktywna mape Laponii Finskiej – OpenStreetMap lub Google Maps iframe]

Planujac trase samochodem, warto zrozumiec skale odleglosci: z Rovaniemi do Inari jest 333 km, z Inari do Utsjoki – kolejne 92 km. Drogi sa w dobrym stanie, ale zima wymagaja opon zimowych i skupienia, bo renifery pojawiaja sie na jezdni niespodzianie, szczegolnie po zmroku.

Kiedy jechac do Laponii Finskiej – sezonowosc i klimat

Laponia finska oferuje zupelnie inne doswiadczenia w roznych porach roku, wiec wybor terminu podrozy powinien wynikac z konkretnych oczekiwan.

Sezon zimowy (listopad – marzec) to czas sniegowego krajobrazu, narciarstwa i przede wszystkim zorzy polarnej. Noc polarna (kaamos po finski) w Rovaniemi trwa od 3 do 9 stycznia – przez te dni slonce nie wychodzi ponad horyzont. Im dalej na polnoc, tym noce polarne sa dluzsze: w Utsjoki trwaja az 52 dni. Narty, husky safari i odwiedziny Mikolaja – to jest kwintesencja zimowej Laponii.

Sezon wiosenno-letni (czerwiec – sierpien) przynosi zjawisko „midnight sun” – slonce swieci przez cala dobe, a temperatura osiaga srednio +20°C. To idealny czas na trekking, splyw kajakowy, wedkowanie i obserwacje dzikiej fauny. Ceny noclegow sa nawet o 30-40% nizsze niz zima.

Shoulder season (wrzesien – pazdziernik) to tzw. ruska poludniowa jesien – lasy plona czerwienia i zolcia w spektakularnym zjawisku ruska (finska jesien). To rowniez poczatek sezonu zorzy polarnych, jeszcze przed tlumakami turystow grudniowych.

Zrodlo danych klimatycznych: Ilmatieteen laitos – Finski Instytut Meteorologiczny

Najlepsze warunki do obserwacji zorzy polarnych panuja miedzy godz. 22:00 a 02:00 czasu miejscowego, przy wskazniku KP index powyzej 3 i bezchmurnym niebie. Prognozy KP index sa dostepne na stronach Finskeigo Instytutu Meteorologicznego w trybie rzeczywistym.

Rovaniemi – serce Laponii Finskiej i miasto Mikolaja

Rovaniemi, stolicza regionu z 63 000 mieszkancow, to punkt startowy dla zdecydowanej wiekszosci turystow odwiedzajacych Laponie finskia. Miasto ma wyjatkowa historyczna tragedie: w pazdzierniku 1944 roku wycofujace sie oddzialy SS zniszczyly je w 87%, palac doszczetnie. Odbudowa powierzono legendarnemu fiskiemu architektoWi Alvarowi Aalto, ktory zaprojetkowal plan miasta w ksztalcie renifera – glowa i poroze widoczne z lotu ptaka.

Santa Claus Village przy kole polarnym to oficjalna wioska Swietego Mikolaja, otwarta dla turystow od 1985 roku (inauguracja odbyla sie podczas wizyty Eleanor Roosevelt). Kompleks oferuje spotkania z Mikolajam, przejazdy saniami i certyfikaty przekroczenia kola polarnego. W sasiedztwie dziala Santa Park – podziemna grota z atrakcjami dla dzieci.

Arktikum to jedno z najlepszych muzeow w Finlandii – centrum nauki o Arktyce otwarte w 1992 roku, z imponujacym szklanym tunelem prezentujacym kulture Samow, ekosystem arktyczny i zjawiska atmosferyczne. Bilet wstepu kosztuje okolo 18 EUR dla doroslych.

Ranua Wildlife Park, polozony 80 km na poludnie od Rovaniemi, skupia ponad 200 gatunkow zwierzat arktycznych – w tym jedyne w Finlandii niedzwiedzie polarne. To obowiazkowy punkt dla rodzin z dziecmi.

Dolot z Warszawy do Rovaniemi trwa okolo 3 godzin bezposrednio (LOT lub Finnair w sezonie zimowym) lub 4-5 godzin z przesiadka w Helsinkach. Noclegi w Rovaniemi to koszt od 80 EUR za noc w standardowym hotelu (Arctic City Hotel, Scandic Rovaniemi) do kilkuset euro za bardziej ekskluzywne opcje.

Saariselka i Park Narodowy Urho Kekkonena – dzika natura

Saariselka to niewielkie, ale doskonale zagospodarowane centrum narciarsko-turystyczne, polozene 260 km na polnoc od Rovaniemi. Najwyzszy punkt to 718 m n.p.m., a osrodek dysponuje 14 trasami narciarskimi i doskonalymi warunkami do skituringu. Przede wszystkim jednak Saariselka sluzy jako brama do Parku Narodowego Urho Kekkonena.

Park Urho Kekkonena (UKK) obejmuje 2 550 km kw. dziczy – to drugi co do wielkosci park narodowy w Finlandii i jeden z najwazniejszych obszarow chronionych w Europie. Informacje o szlakach i regulaminach wejscia prowadzi portal metsa.fi. Szlaki trekkingowe prowadza przez otwarta tundre, sosnowe lasy i zamrozniete bagna – trasy sa wyznaczone i oznaczone, dostepne dla wiekszosci turystow o sredniej kondycji.

W Kiilopaa, sercu parku, dziala baza turystyczna z saunami, mozliwoscia noclegu w schronisku i wypozyalnia sprzetu. Ice fishing (wedkowanie przez przerebe w lodzie) to jedna z ulubionych aktywnosci Finow dostepna dla turystow bez specjalnych uprawnien – licencja wedkarska w Laponii kosztuje kilkanacie euro rocznie.

Ciemne niebo Saariselka i Inari sprawia, ze jest to jedno z najlepszych miejsc w Europie do obserwacji zorzy polarnych bez zanieczyszczenia swiatlem.

Inari i Kultura Samow – rdzenni mieszkancy Laponii

Inari to malutka gmina z niecalymi 7 000 mieszkancow, ale nieporownywalnie wazna dla zrozumienia tozsamosci Laponii. Jako kulturalna stolica finskeich Samow, przyciaga tych, ktorzy szukaja czegos wiecej niz turystyczne aktywnosci.

SIIDA – Muzeum Narodowe Samow – otwarte w 1998 roku, prezentuje tysiace lat kultury, historii i relacji czlowieka z arktycznym srodowiskiem. Stale wystawy opisuja tradycyjne rybowstwo, hodowle reniferow i ceremonie duchowe. Wstep: okolo 15 EUR.

Jezioro Inari to trzecie co do wielkosci jezioro w Finlandii – 1 040 km kw. powierzchni i okolo 3 000 wysp. Latem sluzy jako trasa kajakowa, zima zamraza sie calkowicie i staje sie przestrzenia dla ice fishingu i safarych na reniferach.

Tradycyjne rzemioslo Samow to Duodji – wyroby ze skory, rogow renifera, drewna i tkanin. Zakup autentycznych wyrobow Duodji to sposob na bezposrednie wsparcie spolecznosci Sami. Etyczny aspekt turystyki jest tu kluczowy: fotografowanie Samow wymaga ich zgody, a komercyjne „sami experience” organizowane przez niesami prowadzone firmy budzi uzasadnione kontrowersje.

Skolt Sami Easter Festival w Sevettijärvi to jeden z najwazniejszych corocznych festiwalow kulturowych, gdzie mozna zobaczyc tradycyjne stroje, tance i usuyszec jezyk skolcki – jezyk zagrozonego wyginieciem.

Levi i Yllas – najlepsze osrodki narciarskie w Laponii

Laponia finska oferuje dwa flagowe osrodki narciarskie, konkurujace ze soba o tytulek lidera finskeigo narciarstwa.

Levi w Sirkce dysponuje 43 trasami narciarskimi i 27 wyciagiami, w tym gondola na szczyt (531 m n.p.m.). To osrodek nastawiony na rodziny i aktywne zycie po nartach – lokale gastronomiczne, eventy muzyczne i dobrze rozwinieta infrastruktura apres-ski. Kluczowa zaleta Levi: bezposrednie loty z Helsinek na lokalne lotnisko w sezonie zimowym.

Yllas, polozony 25 km na poludnie od Levi, to technicznie najwiekszy osrodek narciarski w Finlandii – 63 trasy i 63 wyciagow. Jest bardziej spokojny, preferowany przez tych, ktorzy szukaja jakosci jazdy zamiast rozrywki. Okolice Yllas naleza rowniez do ciemnych stref nieba, co sprzyja obserwacji zorzy.

Ceny skipasow w sezonie 2025-2026 oscyluja miedzy 45 a 65 EUR za dzien. Oba osrodki oferuja safari na psich zaprzegach, safari reniferowe i przejazdy skuterami snieznym organizowane przez lokalne firmy.

Atrakcje Laponii Finskiej – top doswiadczenia

Zorze polarne to absolutna gwiazda Laponii. Fotografujac je, ustaw aparat na tryb manualny: ISO 800-3200, czas naswietlania 3-15 sekund, szeroki kat. Statyw jest absolutnie niezbedny.

Husky safari to jeden z najchetniej wybieranych aktywnosci – przejazd psim zaprzegiem przez zasniezony las to doswiadczenie, ktorego nie zastapi zadna inna atrakcja. Firmy jak Arctic Circle Husky i Bearhillhusky oferuja trasy od 1 do kilku godzin, ceny zaczynaja sie od 80-120 EUR za osobe.

Safari reniferowe i jazda saniami ciagnietymi przez renifery to lagodniejsza alternatywa, odpowiednia od trzeciego roku zycia dziecka.

SnowCastle w Kemi (Lodowy Zamek nad Botnia) budowany jest od nowa kazdy sezon – kompleks zawiera hotel, restauracje, a nawet kaplice. Wstep: okolo 12 EUR.

Arktikum w Rovaniemi i wspomniane muzeum SIIDA w Inari to najlepsze obiekty do poglebienia wiedzy kulturowej.

Szklane igloos – nocleg pod zorza polarna w przezroczystym kopule to jedno z najbardziej instagramowalnych doswiadczen Skandynawii. Najslynniejszy obiekt to Kakslauttanen Arctic Resort w okolicach Saariselka. Ceny zaczynaja sie od 500 EUR za noc, a w szczycie sezonu osiagaja 1 500 EUR.

Midnight sun hiking – letni trekking po trasach E1 i UKK o polnocy, gdy slonce stoi nad horyzontem, to doswiadczenie dostepne wylacznie w tym miejscu.

Sauna na lonie natury – Finowie traktuja saune jako rytualna przestrzen. Wynajem chaty z prywatna sauna nad jeziorem to jeden z najlepszych sposobow na prawdziwe doswiadczenie finskeigo stylu zycia.

Jak dojechac do Laponii Finskiej – transport krok po kroku

• Lot bezposredni z Warszawy – Lotnisko Chopina oferuje polaczenia do Rovaniemi przez LOT i Finnair, szczegolnie w szczycie sezonu zimowego (grudzien – luty). Czas lotu: okolo 3 godzin. Ceny RT zaczynaja sie od 400 PLN w ofertach last minute, zwykle oscyluja okolo 800-1400 PLN.

• Lot przez Helsinki – Regularne polaczenia Warszawa-Helsinki (2h) z przesiadka na jeden z 7 portow lotniczych Laponii obslugiwanej przez operatora Finavia. Lotniska w regionie: Rovaniemi, Kemi-Tornio, Kittila (Levi), Ivalo (Saariselka/Inari), Enontekio, Sodankyla, Savukoski.

• Pociag nocny Helsinki-Rovaniemi – Panstwowy operator VR Finlandia kursuje Night Trainem z Helsinek do Rovaniemi (ok. 12h). Przedzialy sypialnie (sleeper) zapewniaja komfortowa podroz – bilet z kuszetka to okolo 80-150 EUR.

• Samochod przez Skandynawje – Trasa Gdansk-Stockholm-Lulea-Rovaniemi to okolo 2 000 km. Prom Gdansk-Stockholm (Polferries lub STENA) + przejazd przez Szwecje. Opcja dla tych, ktorzy chca miec wlasny transport na miejscu.

• Wynajem samochodu w Rovaniemi – Niezbednik do samodzielnego zwiedzania. Koniecznie wybieraj pojazdy z oponami zimowymi (wymagane przepisami) i rozwaz wariant 4×4. Koszt: 50-80 EUR dziennie u operatorow Hertz, Avis, Europcar.

Planujac wyjazd do Finlandii, warto rowniez przejrzec calosciowa oferte transportowa na oficjalnym portalu visitfinland.com.

Gdzie spac w Laponii Finskiej – noclegi dla kazdego budzetu

Opcje noclegowe w Laponii sa zaskakujaco zroznicowane cenowo – od ekskluzywnych igloos do budzetowych schronisk.

Szklane igloos to najbardziej ikoniczny nocleg. Kakslauttanen Arctic Resort oferuje zarno igloos ze szklanymi kopulami do obserwacji zorzy, jak i tradycyjne chaty. Rezerwacje na grudzien sa zajete nawet rok wczesniej.

Hotele w Rovaniemi – standardowe opcje jak Arctic City Hotel czy Scandic Rovaniemi kosztuja 80-180 EUR za noc w sezonie. Dla ciezkich sezonal (Boze Narodzenie), ceny moga byc nawet trzykrotnie wyzsze.

Chaty (mökki) nad jeziorami to najpopularniejszy wybor dla rodzin i grup. Serwis rezerwacyjny Lomarengas agreguje tysiace chat w calej Laponii – ceny zaczynaja sie od 80 EUR za noc i obejmuja zazwyczaj saune prywatna oraz dostep do jeziora lub lasu.

Schroniska turystyczne w parkach narodowych (zarzadzane przez Metsakeskus) oferuja noclegi od 20-40 EUR. Popularne na szlakach trekkingowych Parku UKK.

Kemping letni to ekonomiczna opcja w sezonie czerwiec-sierpien – wiele kempingow w Laponii oferuje miejsca namiotowe i domki za 20-50 EUR.

Laponia Finska z dziecmi – co warto wiedziec

Santa Claus Village to dla dzieci do okolo 10 roku zycia doswiadczenie graniczne – spotkanie z prawdziwym Mikolajem w jego oficjalnym domu robi ogromne wrazenie. Warto zarezerwowac prywatne spotkanie z wczesniejszym wyprzedzeniem, szczegolnie w grudniu.

Safari reniferowe jest bezpieczne i odpowiednie juz od trzeciego roku zycia – pace reniferow sa lagodne, a saniami kieruje doswiadczony hodowca Sami lub przewodnik. Ranua Wildlife Park z nieddzwiedziami polarnymi i lisiami polarnym to absolutny hit dla dzieci powyzej 4 lat.

Ubieranie dzieci w arktycznych temperaturach opiera sie na systemie warstwowym: bielizna termoaktywna (warstwa bazowa), polar lub welniane ubranie (warstwa izolujaca), kurtka i spodnie membranowe (warstwa wiatroszczelna). Recawiczki i czapka to absolutna koniecznosc – temperatura -20°C z wiatrem jest odczuwalna jako -30°C.

Kwestia zdrowotna: EKUZ (Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego) dziala w Finlandii – finskie sluzby zdrowotne sa dostepne dla obywateli UE na takich samych warunkach co dla Finow. Karta wydawana jest bezplatnie przez NFZ.

Laponia w czasie II wojny swiatowej – historia i miejsca pamieci

Laponia finska byla sceną jednych z najtrudniejszych kampanii wojskowych XX wieku. Podczas Wojny Zimowej 1939-1940 Finlandia stawila niezwykly opor Armii Czerwonej, szczegolnie w Karelii i lasach finskeich. Nastepnie, w Wojnie Kontynuacyjnej 1941-1944, kraj walczyl u boku Niemiec przeciwko ZSRR.

Tragedia Rovaniemi rozegrala sie we wrzesniu-pazdzierniku 1944 roku: wycofujace sie oddzialy SS zniszczyly miasto w 87%, palac mosty, budynki i infrastrukture w ramach taktyki spalonej ziemi. Odbudowa trwala przez cala dekade i zmienila oblicze miasta dzieki planom Alvara Aalto.

Z perspektywy historii wojskowej Finlandii, wyjatkowo tragiczny i fascynujacy jest fenomen finskeich snajperow i obroncow. Jednym z najbardziej znanych bohaterow z tamtego okresu byl Simo Hayha – Bialy Smierc, najskuteczniejszy snajper w historii, ktory zwal ponad 500 zolnierzy sowieckich w ciagu 100 dni na froncie karelskim, stajac sie symbolem finskeigo oporu.

Muzeum Wojenne w Rovaniemi (Jalkaväkimuseo) prezentuje ekspozycje poswiecone historii wojskowej Finlandii od XIX wieku do wspolczesnosci. Wstep bezplatny dla weteranow, okolo 10 EUR dla pozostalych gosci.

Po regionie rozsianych jest kilka pomnikow i cmentarzy wojennych – odwiedzenie ich to sowita lekcja historii wojskowej Finlandii, ktora czesto umyka klasycznym przewodnikom skupionym na atrakcjach turystycznych. Miejsca pamieci w okolicach Salla, Suomussalmi i Raate Road dokumentuja zaciekle walki Wojny Zimowej.

Czesto zadawane pytania

Kiedy najlepiej jechac do Laponii Finskiej na zorze polarne?

Najlepszy czas na obserwacje zorzy polarnych to okres od pazdziernika do marca. Optymalne warunki wystepuja w grudniu i styczniu, gdy noce sa najdluzsze – w Rovaniemi trwaja nawet 20 godzin. Kluczowy jest wskaznik KP index powyzej 3 oraz bezchmurne niebo, ktore mozna sprawdzac na biezaco na portalu Finskeigo Instytutu Meteorologicznego.

Ile kosztuje wyjazd do Laponii Finskiej z Polski?

Orientacyjny budzet to 3 000-6 000 PLN na osobe za tydzien – obejmuje lot od 400 PLN w obie strony, noclegi w chacie okolo 100-150 EUR za noc, wynajem samochodu 50-80 EUR dziennie i glowne atrakcje. Szklane igloos moga podwoic koszty do 8 000-10 000 PLN, ale dostepne sa rowniez budzetowe schroniska turystyczne.

Czy do Laponii Finskiej potrzeba wizy?

Nie – Polska i Finlandia sa czlonkami Unii Europejskiej, wiec do wjazdu wystarczy wazny dowod osobisty lub paszport. Finlandia nalezy do strefy Schengen, co umozliwia swobodne przekraczanie granic bez kontroli.

Jak dlugo trwa lot z Warszawy do Rovaniemi?

Bezposrednie polaczenie Warszawa-Rovaniemi trwa okolo 2 godzin 45 minut do 3 godzin (LOT lub Finnair w sezonie zimowym). Lot z przesiadka w Helsinkach wydluza podroz do lacznego czasu 4-5 godzin, wliczajac czas oczekiwania.

Co to jest noc polarna i kiedy wystepuje w Laponii?

Noc polarna (kaamos po finski) to okres, gdy slonce nie wschodzi nad horyzont przez cala dobe. W Rovaniemi trwa ona od okolo 3 do 9 stycznia. Im dalej na polnoc, tym jest dluzsza – w Utsjoki, najdalej wysuniętej na polnoc gminie Finlandii, trwa az 52 dni bez slonca.

Czy Laponia Finska jest atrakcyjna latem?

Zdecydowanie tak. Latem oferuje zjawisko midnight sun – slonce swieci 24 godziny przez dobe, temperatura osiaga +20°C, a regiony parkow narodowych wypelniaja sie wedrowcami, kajakarzami i wreszcie obserwatorami dzikiej przyrody. Sezon letni jest tez znacznie tanszy od zimowego.

Gdzie najlepiej obserwowac zorze polarne w Laponii?

Najlepsze warunki do obserwacji oferuja okolice Saariselka i Inari, gdzie zanieczyszczenie swiatlem jest praktycznie zerowe. Dobre wyniki daja rowniez okolice Levi i Yllas – wystarczy odjechac kilka kilometrow od centrum osrodka na otwarta przestrzen lub skorzystac z oferty organizowanych wycieczek na zorze.

Czy w Laponii Finskiej mozna spotkac renifery na wolnosci?

Tak – w Laponii zyje okolo 200 000 reniferow, z czego wiele swobodnie przemieszcza sie przy drogach. Zwierzeta te sa wlasnoscia hodowcow Sami, ale nie sa ogrodzone. Jazda samochodem po zmroku wymaga szczegelnej ostroznosci, gdyz renifer przy drodze jest powszechnym i realnym zagrozeniem.

Jaki jest jezyk i waluta w Finlandii?

Oficjalne jezyki to finski i szwedzki, jednak w obszarach turystycznych Laponii angielski jest powszechnie zrozumialy i uzywany przez personel hoteli, restauracji i biur turystycznych. Finlandia uzywa euro (EUR), a karty platnicze sa akceptowane niemal wszedie – gotowka jest zbedna.

Skad pochodzi legenda o Mikolaju w Laponii?

Tradycja laczenia Mikolaja z Laponia siegsa XIX-wiecznej kultury skandynawskiej. W 1927 roku radio finska Yleisradio oglosilo, ze Mikolaj mieszka na gorze Korvatunturi w Laponii. Komercjalizacja tej legendy przyspieszyLA w 1985 roku, gdy Santa Claus Village w Rovaniemi zostalo oficjalnie otwarte dla turystow podczas wizyty Eleanor Roosevelt.